Γράφει για την ΑΠΟΔΡΑΣΗ ο Γιάννης Μπινιάρης
Η ιστορία του Πολυτεχνείου του 1973 παραμένει ένα από τα ελάχιστα γεγονότα της νεότερης ελληνικής ιστορίας όπου η πραγματικότητα και ο μύθος μπλέχτηκαν τόσο στενά, ώστε πολλές φορές είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς το ένα από το άλλο. Παρά τις μεταγενέστερες πολιτικές χρήσεις, η ιστορική έρευνα προσφέρει μια αρκετά καθαρή εικόνα όσων συνέβησαν, αλλά και όσων δεν συνέβησαν.
Το Πολυτεχνείο δεν «έριξε» τη Χούντα.
Ένα από τα πιο παρεξηγημένα στοιχεία είναι η σχέση του Πολυτεχνείου με την πτώση της δικτατορίας. Η δικτατορία των Συνταγματαρχών δεν κατέρρευσε λόγω του Πολυτεχνείου. Έπεσε σχεδόν έναν χρόνο αργότερα, το καλοκαίρι του 1974, μετά το πραξικόπημα Ιωαννίδη και την κυπριακή τραγωδία. Το Πολυτεχνείο, όμως, αποτέλεσε: έναν ιστορικό καταλύτη απονομιμοποίησης, μια ανοιχτή πληγή μέσα στους κόλπους της δικτατορίας και αφορμή για το εσωτερικό πραξικόπημα Ιωαννίδη λίγες ημέρες μετά. Η επίδρασή του ήταν πολιτική, όχι ανατρεπτική με την άμεση έννοια.
Πηγές: Βούλγαρης· Ριζάς· Woodhouse, The Rise and Fall of the Greek Colonels.
Το ΚΚΕ και η μεταπολιτευτική αριστερά καπέλωσαν το Πολυτεχνείο.
Οι φοιτητές ξεκίνησαν αυθόρμητα την κατάληψη στις 14 Νοεμβρίου. Το ΚΚΕ και η ΚΝΕ αρχικά αντιμετώπισαν την κατάληψη ως επικίνδυνη, ακόμη και πιθανή «προβοκάτσια των Αμερικανών». Αυτό προκύπτει από μεταγενέστερες μαρτυρίες πρώην στελεχών.
Μόλις όμως το πλήθος διογκώθηκε και έγινε εμφανής η κοινωνική απήχηση, τότε: κομματικά στελέχη όλων των τάσεων έσπευσαν να παρέμβουν, διάφορες παρατάξεις προσπάθησαν να ασκήσουν επιρροή. Και αρκετοί από τους πρωταγωνιστές εντάχθηκαν αργότερα στο ΠΑΣΟΚ της Μεταπολίτευσης.
Οι πολιτικές «οικειοποιήσεις» του Πολυτεχνείου ξεκίνησαν αμέσως μετά τα γεγονότα.
Πηγές: Μαρτυρίες στο Αρχείο Προφορικής Ιστορίας ΕΜΠ· Φιλιππάτος, Το Πολυτεχνείο και η Δικτατορία· Βούλγαρης.
Το ΚΚΕ, μέσω της νεολαίας του, έκανε τότε ό,τι μπορούσε για να καταγγείλει την εξέγερση ως προβοκατόρικη και να την εμποδίσει. Διαβάζουμε στο περιβόητο φύλλο Νο 8 της Πανσπουδαστικής, του οργάνου του κόμματος στη φοιτητική νεολαία, τον Φεβρουάριο του 1974: «Σαν υπεύθυνη Συντονιστ. Επιτρ. Αγώνα του Πολυτεχνείου»«καταγγέλλουμε... τις αφηνιασμένες προσπάθειες της χουντικής ΚΥΠ και των πληρωμένων πραχτόρων της να διαστρέψουν… την πορεία και το περιεχόμενό της». «Καταγγέλλουμε τη προσχεδιασμένη εισβολή στο χώρο του Πολ/χνείου τη Τετάρτη, 14 του Νοέμβρη, 350 περίπου οργανωμένων πραχτόρων της ΚΥΠ, σύμφωνα με το προβοκατόρικο σχέδιο των Ρουφογάλη-Καραγιαννόπουλου, με βάση τις εντολές του παραμερισμένου τώρα τέως πρωτοδικτάτορα Παπαδόπουλου και της αμερικανικής CIA...»
Οι νεκροί του Πολυτεχνείου.
Η πιο φορτισμένη συζήτηση αφορά τους νεκρούς. Τα ιστορικά δεδομένα είναι καθαρά: Δεν τεκμηριώνονται νεκροί μέσα στο προαύλιο κατά την είσοδο του άρματος.
Υπάρχουν όμως τουλάχιστον 24 επιβεβαιωμένοι νεκροί από πυρά και στρατιωτικά οχήματα σε γύρω δρόμους και συνοικίες. Οι τραυματίες ξεπερνούν τους 1.000, πολλοί από σφαίρες. Το επίσημο πόρισμα Τσεβά (1974), τα νοσοκομειακά αρχεία και η δίκη του 1975 αποτελούν αδιάψευστα τεκμήρια.
Πηγές: Πόρισμα Δ. Τσεβά· Πρακτικά Δίκης Πολυτεχνείου (1975)· Νοσοκομειακά αρχεία «Ευαγγελισμού»· Κωνσταντινίδης (ιατροδικαστής).
(Πλάνα από τους δρόμους γύρω από το πολυτεχνειο της Αθήνας στις 17 Νοεμβρίου του 1973, αφού μπήκε το τανκ μέσα. Φωτιές, οδοφράγματα, διαλυμένα δημόσια λεωφορεία και μπάζα πεταμένα μέσα στην πολυτεχνική σχολή. Ο στρατός ανέλαβε το δύσκολο έργο αποκατάστασης της τάξης, διότι η αστυνομία είχε χάσει κάθε έλεγχο της κατάστασης).
Η υπόθεση της «Ηλένιας», της υποτιθέμενης νεκρής του Πολυτεχνείου που αποδείχθηκε φωτογραφία μοντέλου από διαφήμιση σαμπουάν, αποτελεί κλασικό παράδειγμα παραπληροφόρησης.
Το θέμα αποκαλύφθηκε στις εφημερίδες λίγο μετά τη Μεταπολίτευση, το 1974.
Μετά τη Μεταπολίτευση, το Πολυτεχνείο υψώθηκε σε συμβολικό γεγονός, συχνά πέρα από το πραγματικό του μέγεθος. Κάποιοι το υπερέβαλαν για πολιτικό όφελος.
Άλλοι το απαξίωσαν, επίσης για πολιτικό όφελος.
Και στις δύο περιπτώσεις: χάθηκε η ψυχρή αποτίμηση,επικράτησαν οι αναδρομικές πολιτικές διαμάχες,θόλωσε η ιστορική ανάγνωση των τεκμηρίων. Η ακαδημαϊκή ιστοριογραφία, ωστόσο, ξεχωρίζει καθαρά ανάμεσα στο γεγονός και στον μύθο.
Πηγές: Μαραντζίδης & Καλύβας, Εμφύλια Πάθη· Βούλγαρης.
Τέλος, είναι φανερό πως, σε ό,τι αφορά το Πολυτεχνείο, μύθος και πραγματικότητα, γεγονότα και πολιτική εκμετάλλευση έχουν μπλεχτεί τόσο, που μόνο με μια αυστηρή και ψύχραιμη ιστορική προσέγγιση μπορούμε να φτάσουμε την αλήθεια. Πρόκειται άλλωστε για ένα θέμα που διακατέχεται από έντονη πόλωση και προπαγάνδα, όπου η ανάγκη για αντικειμενικότητα είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Μόνο μέσα από την τεκμηριωμένη και ανεπηρέαστη μελέτη των γεγονότων μπορούμε να κατανοήσουμε τον πραγματικό ρόλο που διαδραμάτισε το Πολυτεχνείο στην ελληνική ιστορία ,όχι ως μύθος ή πολιτικό σύμβολο που χρησιμοποιήθηκε κατά βούληση, αλλά ως μια ιστορική στιγμή με όλες τις σύνθετες και αντιφατικές της όψεις.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου