Γράφει για την ΑΠΟΔΡΑΣΗ ο Γιάννης Μπινιάρης
Νηστεία την Σαρακοστή των Χριστουγέννων
Η νηστεία πριν τα Χριστούγεννα μοιάζει, εκ πρώτης όψεως, αντιφατική: πώς μπορεί να στέκεται η εγκράτεια δίπλα στη χαρά της εορτής της Γεννήσεως του Θεανθρώπου; Όμως αυτή η “αντίφαση” δεν είναι σφάλμα· είναι το βαθύ νόημα της σωτηριώδους εμπειρίας που ζει η Εκκλησία. Στο παρόν άρθρο εξηγώ γιατί η νηστεία είναι όχι μόνο συμβατή αλλά και αναγκαία για τη γνήσια εορτή των Χριστουγέννων. Και το κάνω με αναλυτικά επιχειρήματα που στηρίζονται στη πατερική σκέψη και στην πνευματική εμπειρία των αγίων.
Η νηστεία ως προετοιμασία
Οι Πατέρες της Εκκλησίας, διδάσκουν ότι η προσέγγιση του Θείου προϋποθέτει εσωτερική προετοιμασία. Η νηστεία λειτουργεί σαν «πνευματική δίοδος», αλλά και άσκηση: μειώνει τη διάχυση των επιθυμιών, συσπειρώνει τον νου και την καρδιά και ελευθερώνει χώρο για προσευχή. Τα Χριστούγεννα είναι το γεγονός κατά το οποίο ο Θεός ενσαρκώνεται, έτσι η καρδιά μας που θα τον δεχτεί πρέπει να είναι προετοιμασμένη· αυτό σημαίνει καθαρτήριος αγώνας και εγκράτεια, όχι ως τιμωρία αλλά ως θεραπεία.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος υπογραμμίζει ότι η νηστεία είναι «μητέρα της φιλοσοφίας» και «πηγή σωφροσύνης».
«Νηστεία καθαίρει τὸν νοῦν καὶ ἄγει πρὸς θεωρίαν τῶν θείων.»
Η νηστεία ενισχύει την αληθινή χαρά
Υπάρχει χαρά θεάρεστη και χαρά επιφανειακή. Η νηστεία δεν αφαιρεί τη χαρά· την ωριμάζει. Όπως το κρασί αποκτά βάθος όταν αφήνεται να ωριμάσει, έτσι και η εορταστική χαρά γίνεται αληθινή όταν συνοδεύεται από πνευματική προετοιμασία. Οι Άγιοι δεν αντιπαραθέτουν νηστεία και χαρά· διδάσκουν ότι η νηστεία οδηγεί σε χαρά «καθαρή», που δεν εξαρτάται από την εξωτερική αφθονία αλλά από την εμπειρία της παρουσίας του Θεού.
Η νηστεία ως άσκηση ελευθερίας από τα πάθη
Η εγκράτεια μάχεται τα πάθη που αλλοιώνουν την εικόνα του Θεού μέσα μας. Με την νηστεία ο πιστός ασκείται στην εσωτερική ελευθερία: να μην εξαρτάται η διάθεση και η αξιοπρέπεια του ανθρώπου από το φαΐ, τα στολίδια ή την κατανάλωση. Αυτή η ελευθερία επιτρέπει στη χαρά της εορτής να είναι αληθινή και όχι προϊόν καταναλωτικής μανίας. Ο Μέγας Βασίλειος διδάσκει πως :«Διά τῆς νηστείας ὁ ἄνθρωπος ὁδεύει πρὸς τὴν θέωσιν.»
Η Εκκλησία μας, προσεγγίζει κάθε μεγάλη εορτή με νηστεία για να δεχθεί καλύτερα το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Η νηστεία είναι τρόπος ζωής και άσκηση. Για τα Χριστούγεννα μάλλιστα, όπου συναντάμε το μυστήριο της Ενανθρωπήσεως, η προετοιμασία αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.
Στους σύγχρονους αγίους, αναπτύσσεται η εικόνα της νηστείας ως εσωτερικής «φάτνης»: με την σιωπή, την εγκράτεια και την προσευχή ο άνθρωπος γίνεται ο ίδιος ο τόπος γέννησης του Χριστού. Πρόκειται για μια υπαρξιακή μεταμόρφωση, όχι για μια τυπική αποχή από τροφές.
Ενώ η ίδια η νηστεία κρίνεται από το αν οδηγεί σε ταπείνωση, σε διόρθωση ζωής και σε αγάπη προς τον πλησίον. Πολλοί Πατέρες (ιδιαίτερα ο Χρυσόστομος) τονίζουν ότι η νηστεία είναι κενή χωρίς την αγάπη. Λέει χαρακτηριστικά ο Άγιος Ιωάννης Ο Χρυσόστομος:
«Τί ὄφελος ἐάν τρώγῃς λάχανα, ἀλλ’ ἐσθίης τὸν ἀδελφόν σου;»
Η νηστεία πριν τα Χριστούγεννα λοιπόν, δεν είναι ασυνήθιστη «παραξενιά» της Εκκλησίας. Είναι μια συνεχής εμπειρία ζωής. Προετοιμάζει, ωριμάζει, καθαρίζει και μετατρέπει την εορτή σε βιωματική συνάντηση με τον Ιησού Χριστό, όχι ως ιδέα, αλλά ως πραγματική εσωτερική παρουσία. Για τον πιστό που αναζητά την ουσία της εορτής, η νηστεία δεν φτωχαίνει την κατάνυξη· την βαθαίνει.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου